Τετάρτη, 9 Σεπτεμβρίου 2015

Συνέντευξη για τη Διασπορική Λογοτεχική Στοά Ιάκωβος Γαριβάλδης Αύγουστος 2015

http://diasporic.org/2015/09/diaspor5/iliana-volonaki/ Μια αποκλειστική συνέντευξη και ψηφιακή συνεύρεση με τη συγγραφέα Ηλιάνα Βολονάκη για τη Διασπορική Λογοτεχνική Στοά. Είκοσι ερωτήσεις που αποκαλύπτουν άγνωστα στοιχεία της ζωής και της δημιουργίας της. Τρόπος ζωής η συγγραφή έργων για την Ηλιάνα. Πάντα δραστήρια και δημιουργική.
Διασπορική: Κυρία Ηλιάνα, τι θα λέγατε να γυρίσουμε για λίγο το χρόνο πίσω, σ’ ένα ταξίδι προς το παρελθόν και να δούμε τα πρώτα σας βήματα στην Τέχνη και τη σχέση σας, τόσο με τη συγγραφή αλλά και τις εκδόσεις; Ηλιάνα: Θυμάμαι τον εαυτό μου, μπροστά στη τηλεόραση, να παρακολουθώ ένα παιδικό, εκεί πού τα μολύβια, οι γόμες, οι κούκλες κτλ, περίμεναν τη νύχτα για να ξεκινήσουν τις ιστορίες τους. Ήμουν 7 χρονών κι όμως έγραφα τα παραμύθια μου, μέχρι τα δεκαοχτώ μου που έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα. Ύστερα ήρθε η Άννα Καρένινα. Τότε είχε κάνει θραύση το θεατρικό έργο. Έτσι, αποφασίσαμε οικογενειακώς να το δούμε. Αυτό ήταν! Μαγεύτηκα! Την επόμενη μέρα, κιόλας, άρχισα να μιμούμαι όπως οι ηθοποιοί, να κάνω ένα σωρό πράγματα. Ώσπου στην ηλικία των δεκαοχτώ μου χρόνων αποφάσισα να ασχοληθώ πιο ενεργητικά με τη συγγραφή. Το «βαλς των ανέμων» ήταν το πρώτο μου βιβλίο αλλά «η μελαγχολία της νύχτας» κυκλοφόρησε πρώτα. Διότι ένα βιβλίο 900 σελίδων, για μία πρωτοεμφανιζόμενη συγγραφέα, ήταν δύσκολο να εκδοθεί. Η αλήθεια βέβαια είναι πώς δεν είχα σκεφτεί ποτέ να εκδώσω κάποιο. Εντελώς τυχαία το έστειλα στις εκδόσεις «Κήπος» και χωρίς δεύτερη σκέψη έγινε αποδεκτό. Διασπορική: Ποιο θεωρείτε ό,τι υπήρξε το πρώτο και σημαντικότερο ερέθισμα για σας, ώστε να οδηγηθείτε στην τωρινή συστηματική ενασχόληση σας, με τη λογοτεχνία; Ηλιάνα: Καταλυτικός παράγοντας, ήταν η Άννα Καρένινα. Στα μάτια ενός παιδιού, όλα μοιάζουν παράξενα, οι κοινωνίες, οι καταπιεστικές οικογένειες, πού διαδραματίζεται η Άννα Καρένινα, και ένα σωρό άλλα, έχουν άλλους ρυθμούς. Είχα την τύχη- και έχω- να βρίσκομαι, δίπλα σε δύο καταπληκτικούς γονείς, πού έδωσαν την ψυχή τους για εμένα και με στήριξαν στη συγγραφική διαδρομή μου. Βλέπετε, η ζωή είναι γεμάτη απρόοπτα, ανατροπές… Διασπορική: Κατά τη γνώμη σας, υπάρχει έμπνευση; Αν ναι με τι μορφή ή τι μορφές «συλλαμβάνετε» τον εαυτό σας, να τη συναντά, αν όχι πώς θα αιτιολογούσατε τις βάσεις και τις προϋποθέσεις μιας ζέουσας λογοτεχνικής παραγωγής κι όχι μόνο; Ηλιάνα: Φυσικά και πιστεύω στην έμπνευση! Εξάλλου, ας μην ξεχνάμε, πώς οι συγγραφείς είναι σαν τα μικρά παιδιά. Εκφράζουν ελεύθερα την άποψή τους στο χαρτί, όπως το παιδί απαντάει στις ερωτήσεις των μεγάλων! Μάλιστα, υπάρχουν στιγμές πού πιάνω τον εαυτό μου από ένα πεταμένο τσιγάρο στο δρόμο, π.χ., από μία λέξη από ένα φύλλο, να πλάσω ολόκληρη ιστορία. Διασπορική: Μιλήστε μας, για την Ποίηση ή την πεζογραφία και τη δυνατότητα καλλιέργειας αυτών ως δεξιοτήτων -ικανοτήτων-ταλάντων, τι πιστεύετε για τη λειτουργία των κανόνων επί της συγγραφής; Ηλιάνα: Κοιτάξτε είμαι στο χώρο της συγγραφής πέντε χρόνια τώρα. Το να… μπορείς να πλάθεις και να γράφεις διάφορες ιστορίες είναι ταλέντο. Όμως, θέλοντας και μη, στους εκδοτικούς οίκους υπάρχουν κανόνες. Αυτούς τους κανόνες, λοιπόν, οφείλουμε να τους σεβόμαστε. Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε πώς η απόκτηση μιας καλής πορείας, με δεξιότητες, υπομονή, επιμονή και κυρίως με το ταλέντο, πάει μπροστά. Διασπορική: Κυρία Ηλιάνα, εκτός από ένας πραγματικά σπουδαία λογοτέχνης με κοινωνική συνεισφορά, είστε κι ένας εξαιρετική Ποιητής. Πείτε μας δυο «λόγια» για την πρώτη ποιητική σας συλλογή! Ηλιάνα: Τυγχάνει, να μην έχω εκδώσει κανένα ποίημα μου! Είναι όλα σε ένα πράσινο τετράδιο, των εφηβικών μου χρόνων! Διασπορική: Μιλήστε μας για το ρόλο της Τέχνης υπό τη Θεραπευτική της έποψη! Ηλιάνα: Η τέχνη, είναι θεραπευτική στις ψυχές των ανθρώπων. Ξέρετε, πόσοι άνθρωποι, σε παρουσιάσεις μου, με πλησιάζουν, να μου πουν απλά: ευχαριστώ και να μου διηγηθούν την ιστορία τους και πώς μέσα από τα βιβλία μου βρήκαν αντοχές, να παλέψουν για ένα καλύτερο αύριο; Διασπορική: Ποια η σχέση σας με τα παιδιά, τι θεωρείτε ό,τι κερδίσατε μέχρι τώρα απ’ αυτά; Περιγράψτε μας ένα περιστατικό παιδικής αθωότητας που χαράχτηκε στην ψυχή σας και το χρησιμοποιήσατε στη συγγραφή; Ηλιάνα: Τα παιδιά είναι η μεγάλη μου αδυναμία! Έχω μια ιδιαίτερη σχέση μαζί τους! Τα μαλώνω, όταν χρειάζεται, αλλά πιστεύω κυρίως στη κουβέντα. Η συζήτηση βοηθάει σε όλους τους παράγοντες! Τώρα, έχουν χαραχτεί πολλά συμβάντα στο μυαλό μου, κυρίως όταν εργαζόμουν στο παιδικό σταθμό. Εκεί, έχεις να κάνεις με ένα σωρό παιδιά, όχι μόνο με τα δικά σου! Εκεί, η κάθε μέρα είναι ξεχωριστή, κάθε δευτερόλεπτο γίνεται και κάτι άλλο. Διασπορική: Μιλήστε μας για τη λογοτεχνία και τη σχέση της με την οικονομική κρίση. Τι νομίζετε για την ρήση του Πλάτωνα: «Μια από τις τιμωρίες που δεν καταδέχεσαι να ασχοληθείς με την πολιτική είναι ότι καταλήγεις να σε κυβερνούν οι κατώτεροί σου.» Ηλιάνα: Η αλήθεια είναι πώς πλέον, με τα τελευταία γεγονότα, οι άνθρωποι έχουν κλειστεί στους εαυτούς τους. Προ κρίσης, αγόραζαν ένα σωρό βιβλία, στις τιμές τους και όταν έβρισκαν χρόνο διάβαζαν. Μετέπειτα, άρχισαν να προτιμούν, συγκεκριμένα βιβλία και να αντιδρούν στις τιμές των εκδοτών. Γι’ αυτό άλλωστε, οι εκδοτικοί οίκοι, πια, έχουν κατεβάσει τις τιμές. Δυστυχώς η νέα γενιά είναι κολλημένη σε μία τηλεόραση, στην επιφάνεια των πραγμάτων και όχι στην ουσία. Διασπορική: Τι θεωρείτε ό,τι είναι με τα σημερινά δεδομένα ο ρόλος των διανοουμένων μπροστά σε καταστάσεις πείνας και ντροπής, ποια θεωρείται ό,τι θα έπρεπε να είναι η στάση τους; Ηλιάνα: Κατ’ εμέ, ο ρόλος των διανοούμενων είναι πολυδιάστατος. Πρέπει να επιβιώσουν πρώτα απ’ όλα. Κακά τα ψέματα, δεν ζεις πια μόνο με την συγγραφή, εάν δεν υπάρχει η καθημερινή εργασία, πού να σου πληρώνει τα καθημερινά σου έξοδα! Διασπορική: Θεωρείτε ό,τι έχετε κερδίσει σε επίπεδο βιωμάτων και επίγνωσης από την οικονομική κρίση; Ηλιάνα: Έτυχε, να είμαι κι εγώ, αυτή τη περίοδο, θύμα της οικονομικής κρίσης. Βέβαια, ήμουν άτομο, πού πάντα, κοιτούσα τι πραγματικά μου λείπει. Δε λέω έχω κάνει κι εγώ τις υπερβολές μου! Η οικογένειά μου όμως με έμαθε να είμαι συγκρατημένη, εκεί κι όταν πρέπει, διότι υπάρχει και το αύριο και δεν ξέρεις ποτέ τι θα φέρει. Διασπορική: Ποια είναι η σχέση σας με το Χρόνο, πώς προβάλλει και πώς αντιμετωπίζεται ο Χρόνος στην τέχνη του λόγου; Ηλιάνα: Ο χρόνος, θα έλεγα, μοιάζει με μαγικό ραβδί. Ο χρόνος είναι μια απλή δικαίωση. Διασπορική: Έχετε χαρακτηρίσει τα Ιταλικά έτσι: «Τα Ιταλικά, ήταν μια γλώσσα, πού πάντα λάτρευα!» Μπορείτε να μας πείτε γιατί; Τι βρίσκετε σ’ αυτή τη γλώσσα; Υπάρχει κάτι ανάλογο στην Ελληνική; Ηλιάνα: Τα Ιταλικά, όντως είναι μια γλώσσα πού λατρεύω, γι’ αυτό άλλωστε ξεκίνησα τα μαθήματα. Πρόκειται, για μια μελωδική γλώσσα, τι να πω τι να πρωτοπεριγράψω; Να σας αναφέρω μόνο, την κατωιταλική διάλεκτο, δηλαδή διάλεκτος της Ελληνικής που περιλαμβάνει ιταλικά στοιχεία και ομιλείται από τους Έλληνες της Κάτω Ιταλίας -Μεγάλη Ελλάδα της νότιας Ιταλίας. Αν και η Ελληνική γλώσσα δεν συγκρίνεται με καμία άλλη. Έχει τόσες λέξεις, τόσους ορισμούς και μάλιστα η πιο δύσκολη για εκμάθηση! Διασπορική: Ποια είναι η σχέση σας με τη μουσική; Χρειάζεται μουσικότητα η ποίηση; Ηλιάνα: Είμαι παιδί, της όπερας, της κλασικής μουσικής, της έντεχνης, της τζαζ του πιάνου… Αλήθεια; Πόσα ποιήματα έγιναν τραγούδια; Διασπορική: Πείτε μας, ένα Ποίημα (δικό σας ή άλλου συγγραφέα) που έχει ιδιαίτερο βάρος για σας και εξηγήστε μας το γιατί; Ηλιάνα: Μαρία Πολυδούρη: Μόνο, γιατί με αγάπησες! Ήταν πάντα αυθόρμητη, όπως άλλωστε όλοι οι ποιητές! Εντάσσεται στο λογοτεχνικό κλίμα του μεσοπολέμου, ρομαντική, αυθεντική και γνήσια. Διασπορική: Ποια είναι οι αγαπημένοι σας συγγραφείς, στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό και γιατί; Ηλιάνα: Κάλλυ Καρατζά, Βιζυηνός και άλλοι τόσοι. Ο κάθε ένας έχει δικό του- εξαιρετικό τρόπο γραφής! Διασπορική: Περιγράψτε μας, για λίγο το λειτούργημα-«επάγγελμα» του Αφηγητή, ως δημιουργία, αλλά και ως βιοπορισμό! Ηλιάνα: Κοιτάξτε, είναι δύσκολο να μπορέσεις να αφομοιώσεις στο χαρτί όλα όσα σκέφτεσαι. Είναι ωραίο μεν να μπορείς να διαβάζεις στις ψυχές των άλλων με τα γραφόμενά σου, αλλά, είναι δύσκολο να ζήσεις μόνο από τη συγγραφή. Διασπορική: Θεωρείτε ό,τι η Πολιτεία θα έπρεπε να είχε κάνει κάποιες συγκεκριμένες κινήσεις για τους συγγραφείς ως δράση αλλά και τέχνη; Τι πιστεύεται ό,τι μπορεί να γίνει περαιτέρω; Ηλιάνα: Κοιτάξτε, κανέναν εκδοτικό οίκο, δεν μπορείς, να ελέγξεις, αν όντως, πουλάει όσα κομμάτια, λέει. Η αλήθεια είναι, πώς οι Ελληνικοί εκδοτικοί οίκοι, διαφέρουν, από τους ξένους. Στη χώρα μας, δεν υπάρχει το επάγγελμα: συγγραφέας, ενώ στο εξωτερικό ναι. Ας μην ξεχνάμε, μάλιστα, πόσοι σπουδαίοι λογοτέχνες αναγνωρίστηκαν μετά το Θάνατό τους! Διασπορική: Ποια η σχέση σας με τους ανθρώπους αλλά και τις αρχές-έννοιες του Καλού και του Κακού σ’ αυτούς; Ηλιάνα: Είμαι κοινωνική, ως εκεί, πού δεν πάει! Κάνω όμως δύσκολα φιλίες! Θέλω στη ζωή μου ανθρώπους που να με τιμούν και να με σέβονται. Να με στηρίζουν όταν υπάρχει ανάγκη! Διασπορική: Πείτε μας δυο «λόγια» για τον Άνθρωπο Ηλιάνα! Ηλιάνα: Κοινωνική, τελειομανής, ανοιχτή, καλόκαρδη, ανυπόμονη… Διασπορική: Κυρία Ηλιάνα, κλείνοντας κι αφού σας ευχαριστήσω θα ήθελα να μας πείτε ένα επίγραμμα που θεωρείτε ό,τι σας εκφράζει; Ηλιάνα: Τα όρια ενός ανθρώπου καθορίζονται από τα όρια της γλώσσας του. Σας ευχαριστώ κι εγώ! Συνέντευξη για τη Διασπορική Λογοτεχική Στοά Ιάκωβος Γαριβάλδης Αύγουστος 2015